Dù không còn là “tâm điểm toàn cầu” như những năm 2020–2022, nhưng Covid-19 vẫn chưa biến mất. Thực tế, đầu năm 2025 đã chứng kiến sự gia tăng số ca nhiễm tại một số tỉnh thành của Việt Nam như Hà Nội, TP.HCM, Bắc Ninh và Nghệ An. Theo thống kê, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 148 ca nhiễm tại 27 tỉnh thành, tuy nhiên chưa có ca tử vong nào được báo cáo, cho thấy tình hình vẫn đang trong tầm kiểm soát. Vậy câu hỏi đặt ra: Chúng ta có nên lo lắng về Covid-19 và các biến thể mới không? Hãy cùng Bác sĩ Dung phân tích chuyên sâu để hiểu đúng và phòng đúng nhé!
Những biến thể covid-19 mới: XEC và JN.1
Trong thời gian gần đây, covid-19 đã có thêm hai biến thể mới được ghi nhận gồm: XEC và JN.1, đều là các phụ dòng của Omicron – biến thể vốn đã quen thuộc và có khả năng lây lan cao nhưng ít gây triệu chứng nặng.
Biến thể XEC
-
Nguồn gốc: Phát hiện đầu tiên tại Đức vào năm 2024.
-
Phạm vi lan truyền: Đã xuất hiện tại hơn 50 quốc gia, đặc biệt Thái Lan đang chịu ảnh hưởng nặng nề với hơn 108.000 ca nhiễm và 27 ca tử vong chỉ trong năm nay.
-
Đặc điểm lâm sàng:
– Ho khan, ho có đờm
– Sốt nhẹ, ớn lạnh, đau họng
– Mệt mỏi, giảm tập trung, đau đầu, đau cơ
– Ngạt mũi, sổ mũi, rối loạn khứu giác/vị giác
– Một số ít có triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy nhẹ.
Biến thể JN.1
-
Nguồn gốc: Biến thể phụ của BA.2.86 (hay còn gọi là “dịch dòng Crohn”).
-
Đánh giá của WHO: Xếp vào nhóm biến thể gần đáng quan tâm (variant of interest).
-
Tính chất: Có khả năng lây lan nhanh; Chưa ghi nhận triệu chứng nghiêm trọng hơn so với các biến thể trước; Hiện diện tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Kết luận chuyên môn: Cả hai biến thể không gây triệu chứng nặng ở phần lớn bệnh nhân, tuy nhiên vẫn cần giám sát dịch tễ học chặt chẽ, nhất là với các nhóm nguy cơ cao.
Tình hình Covid-19 tại Việt Nam hiện tại
Tại Việt Nam thời gian gần đây, mặc dù số ca mắc COVID-19 có xu hướng tăng nhẹ trong thời gian gần đây, chưa ghi nhận trường hợp biến chứng nặng hay tử vong. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế – trong đó có Bác sĩ Dung, COVID-19 đã chuyển từ giai đoạn đại dịch sang giai đoạn bệnh lưu hành, nghĩa là virus vẫn tồn tại trong cộng đồng và có thể bùng phát nếu không kiểm soát tốt. Việc lơ là phòng dịch ở thời điểm này là điều không nên.
Các địa phương có tỷ lệ nhiễm cao đầu 2025:
-
TP.HCM
-
Hà Nội
-
Bắc Ninh
-
Nghệ An
Sự xuất hiện của các ổ dịch cho thấy: Biện pháp phòng ngừa cá nhân tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát dịch bệnh. Do đó, chúng ta không cần hoang mang, nhưng cũng không nên chủ quan, nhất là trong bối cảnh virus có thể thay đổi liên tục với các biến thể mới khó lường.
Những đối tượng cần đặc biệt lưu ý tiêm nhắc lại vaccine COVID-19
Theo khuyến cáo mới nhất từ Bộ Y tế Việt Nam, một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao cần chủ động tiêm nhắc lại vaccine phòng COVID-19 nếu mũi tiêm gần nhất đã cách đây trên 6 tháng. Các nhóm này bao gồm:
-
Người cao tuổi (trên 60 tuổi): Hệ miễn dịch suy giảm theo tuổi tác khiến khả năng chống lại virus yếu hơn, làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng nếu nhiễm bệnh.
-
Người có bệnh lý nền: Những người mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy thận mạn, hay suy giảm miễn dịch (do thuốc, hóa trị, HIV…) có nguy cơ cao biến chứng khi mắc COVID-19.
-
Trẻ em: Đặc biệt là trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, cần được bảo vệ bằng các biện pháp chủ động như tiêm phòng.
-
Phụ nữ mang thai: Là nhóm đặc biệt nhạy cảm với các biến chứng do nhiễm virus, việc tiêm vaccine giúp bảo vệ cả mẹ và thai nhi.
-
Người từng mắc COVID-19 cách đây trên 6 tháng: Miễn dịch tự nhiên suy giảm theo thời gian, nên việc tiêm nhắc lại giúp tăng cường khả năng bảo vệ trước các biến thể mới.
Ngay cả khi đã tiêm đầy đủ các mũi cơ bản hoặc từng mắc COVID-19, việc tiêm nhắc lại vẫn rất cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh các biến thể mới tiếp tục xuất hiện. Dưới đây là các lý do y học chính:
-
Miễn dịch suy giảm theo thời gian: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng nồng độ kháng thể bảo vệ sau tiêm hoặc sau nhiễm bệnh tự nhiên có xu hướng giảm dần sau 4–6 tháng.
-
Biến thể virus có khả năng “né tránh” miễn dịch: Một số biến thể như XEC hay JN.1 thuộc dòng phụ Omicron đã được ghi nhận có khả năng lẩn tránh một phần miễn dịch, dù đã từng tiêm vaccine hoặc nhiễm bệnh.
-
Giảm nguy cơ diễn tiến nặng và nhập viện: Vaccine nhắc lại không chỉ giúp ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh, mà quan trọng hơn là giảm nguy cơ phải nhập viện, biến chứng nặng hoặc tử vong, nhất là ở nhóm nguy cơ cao.
Việc tiêm nhắc lại không chỉ là biện pháp bảo vệ cá nhân, mà còn góp phần giảm thiểu lây lan trong cộng đồng, đặc biệt là trong gia đình có người già, trẻ nhỏ, người mang thai hoặc người mắc bệnh mạn tính. Chủ động phòng ngừa – chính là cách hiệu quả nhất để chúng ta sống an toàn cùng COVID-19 trong bối cảnh mới.
Triệu chứng cần lưu ý – Cách phân biệt với cảm cúm thông thường
Một trong những thách thức hiện nay là các triệu chứng của biến thể Covid-19 rất giống cúm mùa, khiến nhiều người chủ quan. Nếu gặp các dấu hiệu sau, nên test nhanh hoặc đến cơ sở y tế để được tư vấn:
-
Ho kéo dài, khan hoặc có đờm
-
Sốt nhẹ hoặc vừa, đau họng, mệt mỏi
-
Giảm khứu giác, vị giác
-
Khó thở, đau ngực (ở người có bệnh nền)
-
Rối loạn tiêu hóa nhẹ.
Mặc dù các biến thể COVID-19 mới hiện nay được đánh giá là ít nghiêm trọng hơn, nhưng virus SARS-CoV-2 vẫn là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm cần được kiểm soát chặt chẽ.
Các biện pháp phòng dịch covid-19
Theo Bác sĩ Dung, cộng đồng không nên lơ là mà cần tiếp tục duy trì các biện pháp phòng dịch khoa học để bảo vệ bản thân và người xung quanh:
Đeo khẩu trang đúng cách
-
Luôn mang khẩu trang tại nơi công cộng, cơ sở y tế, trường học, trên các phương tiện giao thông công cộng.
-
Đặc biệt quan trọng khi bạn có các triệu chứng hô hấp như ho, sổ mũi, đau họng, dù là nhẹ.
Hạn chế đến nơi đông người nếu không cần thiết
-
Tránh tụ tập đông người, đặc biệt trong không gian kín, thông khí kém.
-
Ưu tiên sử dụng khẩu trang và giữ khoảng cách an toàn nếu phải tham gia các sự kiện đông người.
Vệ sinh tay thường xuyên
-
Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch hoặc dùng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn ≥ 60%.
-
Tránh đưa tay chưa rửa lên mắt, mũi, miệng – các vị trí dễ bị virus xâm nhập.
Tăng cường miễn dịch tự nhiên
-
Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây tươi và thực phẩm giàu vitamin.
-
Ngủ đủ giấc, vận động thể chất đều đặn để hỗ trợ hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.
-
Uống đủ nước mỗi ngày; cân nhắc bổ sung vitamin C, D, kẽm theo hướng dẫn của bác sĩ nếu cần thiết.
Thực hiện nghiêm túc những biện pháp trên không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc COVID-19, mà còn góp phần bảo vệ cộng đồng và hệ thống y tế, đặc biệt trong giai đoạn các biến thể mới vẫn đang tiếp tục xuất hiện.
Khi nào nên đi khám hoặc xét nghiệm Covid-19?
Bạn nên xét nghiệm ngay khi có triệu chứng hô hấp, đặc biệt nếu bạn:
-
Có tiếp xúc gần với người nghi nhiễm
-
Là người trong nhóm nguy cơ
-
Chuẩn bị tiếp xúc với người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền.
Hiểu đúng – Phòng đúng – Sống khỏe
Trong năm 2025, Covid-19 vẫn chưa kết thúc, nhưng không còn là mối đe dọa nghiêm trọng nếu chúng ta hiểu rõ về biến thể mới, phân biệt triệu chứng sớm, và thực hiện tốt các biện pháp dự phòng.
Bác sĩ Dung khuyến nghị mọi người không hoảng loạn nhưng không lơ là, nhất là khi trong gia đình có:
-
Người lớn tuổi
-
Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ
-
Phụ nữ mang thai
-
Người có bệnh mạn tính.
“Hiểu đúng – không hoang mang, nhưng cũng không chủ quan. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe của bạn và gia đình mình bằng cách áp dụng các khuyến cáo mới nhất từ y khoa, cập nhật thông tin từ nguồn uy tín, và duy trì một lối sống khỏe mạnh.” Nếu thấy bài viết này hữu ích, hãy chia sẻ để lan tỏa kiến thức đúng đắn, vì sức khỏe là tài sản quý giá nhất!
Thông tin trong bài viết được cập nhật đến tháng 5/2025 và tham khảo theo khuyến cáo mới nhất từ Bộ Y tế Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các chuyên gia dịch tễ học.
THÔNG TIN LIÊN HỆ
Fanpage: Dr Thùy Dung (Bác sĩ Dung)
Website: drthuydung.com
TikTok: Dr Thuỳ Dung
Youtube: Dr Thuỳ Dung